Azərbaycanın zəngin musiqi mədəniyyətində Qarabağ musiqi məktəbi xüsusi yer tutur. Əsrlər boyu formalaşan bu sənət ənənəsi təkcə Qarabağın deyil, bütövlükdə Azərbaycan musiqisinin inkişafına mühüm töhfələr vermişdir. Qarabağ muğamın, aşıq sənətinin, xalq mahnılarının və təsniflərin yaşadıldığı, yeni ifaçılıq məktəblərinin yarandığı müqəddəs mədəniyyət məkanlarından biri kimi tanınır.
Qeyri-Maddi Mədəni İrsin Təbliği İctimai Birliyi hesab edir ki, Qarabağ musiqisi xalqımızın tarixi yaddaşını, mənəvi dünyasını və milli kimliyini özündə yaşadan ən qiymətli qeyri-maddi mədəni irs nümunələrindəndir. Bu musiqidə Vətən sevgisi, doğma yurda bağlılıq, sevinc, həsrət və ümid kimi duyğular öz əksini tapır. Qarabağ musiqisinin zəngin melodiyası və yüksək ifaçılıq ənənələri onu dünya musiqi xəzinəsinin dəyərli nümunələrindən birinə çevirib.
Qarabağ deyildikdə ilk növbədə Şuşa xatırlanır. Təsadüfi deyil ki, Şuşa “Azərbaycan musiqisinin beşiyi” adlandırılır. Bu şəhər Azərbaycan musiqisinə dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyli, görkəmli xanəndə Seyid Şuşinski, dünya şöhrətli müğənni Bülbül və onlarla tanınmış musiqi xadimi bəxş etmişdir. Onların yaradıcılığı milli musiqimizin inkişafında yeni mərhələnin əsasını qoymuş, Qarabağ musiqi məktəbinin şöhrətini bütün dünyaya yaymışdır.
Qarabağ musiqisinin incilərindən biri olan “Qarabağ şikəstəsi” Azərbaycan muğam sənətinin ən möhtəşəm nümunələrindən hesab edilir. Dərin emosional təsiri, zəngin melodik quruluşu və yüksək ifaçılıq tələbləri ilə seçilən bu əsər xalqımızın mənəvi gücünü və zəngin musiqi irsini əks etdirir. Bununla yanaşı, “Uzundərə”, “Arazbarı”, “Tərəkəmə”, “Güllücə” kimi qədim el havaları da Qarabağın musiqi ənənələrinin ayrılmaz hissəsidir.
Bu gün Qarabağın mədəni həyatının yenidən canlanması ilə yanaşı, musiqi irsinin qorunması və təbliği də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Muğam festivalları, elmi konfranslar, ustad dərsləri və gənc ifaçıların yetişdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr bu zəngin irsin gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir. Qarabağ musiqisi təkcə keçmişimizin yadigarı deyil, həm də müasir Azərbaycanın mədəni simasının ayrılmaz hissəsidir.
Qeyri-Maddi Mədəni İrsin Təbliği İctimai Birliyi Qarabağ musiqisinin öyrənilməsini, qorunmasını və beynəlxalq səviyyədə təbliğini milli mədəniyyətimizin inkişafı baxımından mühüm vəzifələrdən biri hesab edir. Bu musiqi irsi əsrlərin sınağından çıxaraq bu gün də xalqımızın ruhunu, milli kimliyini və zəngin mədəniyyətini yaşatmağa davam edir.

