18/11/2026

Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətlərində yeni strateji mərhələ: tərəfdaşlığın gələcəyə hesablanmış prioritetləri

Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında münasibətlər uzun illər ərzində qarşılıqlı maraqlar, siyasi dialoq və iqtisadi əməkdaşlıq əsasında formalaşaraq bu gün strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. İki ölkə arasındakı əlaqələr təkcə ikitərəfli münasibətlər baxımından deyil, həm də Cənubi Qafqazda regional təhlükəsizlik, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əməkdaşlıq kontekstində mühüm əhəmiyyət daşıyır.

2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə” bu münasibətlərin inkişafında yeni mərhələnin əsasını qoyan mühüm siyasi sənəd kimi diqqət çəkir.

Bəyannamənin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, sənəd iki ölkə arasında mövcud əməkdaşlığı təsdiqləməklə kifayətlənmir, eyni zamanda gələcək münasibətlərin konkret istiqamətlərini və prioritetlərini müəyyənləşdirir. Xüsusilə suverenliyə, müstəqilliyə və ərazi bütövlüyünə hörmət, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə sadiqlik sənədin əsas siyasi dayaqlarını təşkil edir. Bu yanaşma Azərbaycanın xarici siyasətinin fundamental prinsipləri ilə uzlaşmaqla yanaşı, beynəlxalq münasibətlərdə qarşılıqlı hörmətin vacibliyini bir daha nümayiş etdirir.

Bəyannamədə 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşmaların və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımların xüsusi vurğulanması da təsadüfi deyil. Böyük Britaniyanın regionda davamlı sülhün təmin olunmasına dəstəyini bir daha ifadə etməsi Azərbaycanın postmünaqişə dövründə həyata keçirdiyi sülh və əməkdaşlıq siyasətinin beynəlxalq müstəvidə əhəmiyyətini göstərir. Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunması yalnız region ölkələri üçün deyil, Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı baxımından da mühüm perspektivlər açır.

Sənədin diqqətçəkən istiqamətlərindən biri müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsidir. Müasir dövrdə təhlükəsizlik anlayışı yalnız hərbi müdafiə ilə məhdudlaşmır. Kibertəhlükəsizlik, sərhəd idarəçiliyi, hüquq-mühafizə orqanları arasında əməkdaşlıq, institusional dayanıqlılıq və yeni təhdidlərə qarşı birgə mübarizə də bu anlayışın mühüm tərkib hissəsinə çevrilib. Bu baxımdan Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında təlim, təcrübə mübadiləsi və müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının araşdırılması qarşılıqlı tərəfdaşlığın praktiki məzmununu daha da gücləndirə bilər.

İqtisadi münasibətlər isə strateji tərəfdaşlığın ən mühüm istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Böyük Britaniya uzun müddətdir Azərbaycanın enerji sektorunda əsas beynəlxalq tərəfdaşlarından biridir. Bununla belə, yeni sənəd əməkdaşlığın ənənəvi enerji sahəsindən kənara çıxarılaraq bərpaolunan enerji, infrastruktur, maliyyə, logistika və innovasiya istiqamətlərində genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafına verilən dəstək Azərbaycanın regional nəqliyyat və logistika mərkəzi kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Azərbaycanın Şərq ilə Qərb arasında etibarlı nəqliyyat və ticarət bağlantısı rolunun artdığı bir dövrdə Böyük Britaniya ilə bu istiqamətdə əməkdaşlıq yeni investisiya imkanları yarada bilər. Eyni zamanda, yaşıl enerji keçidi, aşağı karbonlu texnologiyalar və yaşıl maliyyələşdirmə sahələrində tərəfdaşlıq Azərbaycanın iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi strategiyasına əlavə töhfə verə bilər.

Münasibətlərin gələcəyi baxımından təhsil, elm və innovasiya sahələrində əməkdaşlıq da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki müasir dünyada dövlətlərin rəqabət qabiliyyəti yalnız təbii resurslar və iqtisadi göstəricilərlə deyil, həm də insan kapitalı, texnoloji imkanlar və intellektual potensialla müəyyən olunur. Süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə, peşə təhsili, elmi tədqiqatlar və universitetlərarası əlaqələr üzrə əməkdaşlıq hər iki ölkənin gənc nəslinə yeni imkanlar qazandıra bilər. İnsanlararası əlaqələrin və vətəndaş cəmiyyəti institutları arasında təmasların genişləndirilməsi isə tərəfdaşlığın ictimai əsaslarını möhkəmləndirəcək.

Ümumilikdə, Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkənin münasibətlərini yeni çağırışlara və qlobal reallıqlara uyğunlaşdırmaq baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Sənədin real nəticələrə çevrilməsi isə müəyyən edilmiş prioritetlərin ardıcıl icrasından, iqtisadi və institusional əməkdaşlığın dərinləşdirilməsindən asılı olacaq.

Əminliklə demək olar ki, Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətlərinin yeni mərhələsi yalnız iki dövlət arasında əməkdaşlığın genişlənməsi deyil, həm də Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsinin şaxələndirilməsi, regional mövqelərinin möhkəmləndirilməsi və gələcək inkişaf hədəflərinin reallaşdırılması baxımından əhəmiyyətli perspektivlər vəd edir.

Təranə Paşayeva

Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatı Ərazi partiya təşkilatı sədri

“Loqos” Psixoloji və Nitq İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri

“Psixoloji Xidmət və Tədqiqatlar Mərkəzi” İB-nin sədri

Psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Oxşar xəbərlər