{"id":27160,"date":"2023-07-03T11:50:47","date_gmt":"2023-07-03T07:50:47","guid":{"rendered":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160"},"modified":"2023-07-03T12:51:59","modified_gmt":"2023-07-03T08:51:59","slug":"yalniz-ulu-onder-hakimiyyete-qayidisindan-sonra-azerbaycan-ozunun-geosiyasi-imkanlarini-gerceklesdirmeye-baslamisdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160","title":{"rendered":"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n otuz ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu, iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015f, ictimai-siyasi v\u0259 sosial h\u0259yatda t\u0259r\u0259qqi d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 ed\u0259n b\u00fct\u00f6v bir epoxas\u0131 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. El\u0259 d\u00fcnya iqtisadi sektorunda \u0259n sabit v\u0259 y\u00fcks\u0259k inki\u015faf indikatorlar\u0131na malik \u00f6lk\u0259 hesab olunan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra \u00f6t\u0259n ill\u0259rd\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259, s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fl\u0131 inki\u015fafa, y\u00fcks\u0259k sosial t\u0259r\u0259qqi eras\u0131na, m\u0259hz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin haz\u0131rlayaraq h\u0259yata ke\u00e7irdiyi iqtisadi inki\u015faf doktrinas\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olunmu\u015fdur. Onun m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi m\u00fck\u0259mm\u0259l inki\u015faf konsepsiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si d\u00f6vl\u0259t suverenliyini b\u0259rpa ed\u0259n Az\u0259rbaycanda demokratik d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu v\u0259 kompleks islahatlar\u0131n realla\u015fmas\u0131na, azad bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259saslanan milli iqtisadiyyat\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, yeni iqtisadi d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun t\u0259s\u0259rr\u00fcfat sisteminin yarad\u0131lmas\u0131na v\u0259 s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fl\u0131 inki\u015faf\u0131n t\u0259min olunmas\u0131na d\u0259rin \u0259saslar yarad\u0131b. Bu m\u0259nada, dem\u0259k olar ki, Ulu \u00d6nd\u0259rin ideyalar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcn\u0259ni, bu g\u00fcn\u00fc v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 hesablanm\u0131\u015f f\u0259aliyy\u0259t proqram\u0131, strategiya, d\u00f6vl\u0259t konsepsiyas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan \u00f6t\u0259n y\u00fczillikd\u0259 iki d\u0259f\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi qazan\u0131b. M\u00fcst\u0259qilliyin dayaq s\u00fctunlar\u0131n\u0131, milli-ideoloji \u0259saslar\u0131n\u0131, suveren d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik institutlar\u0131n\u0131 yaratmaq v\u0259 onu h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin v\u0259 eyni zamanda, milli liderin olmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edib. M\u0259hz d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlamaq, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015fu yaratmaq, d\u00f6vl\u0259t atributlar\u0131n\u0131 yaratmaq, inki\u015faf etdirm\u0259k, \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc, tam suverenliyini t\u0259min etm\u0259k, respublikan\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n rifah\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq v\u0259 dig\u0259r \u00fcmummilli m\u0259qs\u0259dl\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bind\u0259n sonra 1993-c\u00fc ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dan \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259rgin v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli \u0259m\u0259yi say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. Ulu \u00d6nd\u0259rin g\u0259rgin \u0259m\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259, Az\u0259rbaycan onun hakimiyy\u0259tinin birinci eras\u0131nda &#8211; 1969-1982-ci ill\u0259rd\u0259 respublikada g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131n t\u0259m\u0259linin qoyulmas\u0131 say\u0259sind\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 y\u00fcks\u0259k iqtisadi inki\u015fafa nail olub. Bu, Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, pe\u015f\u0259kar siyas\u0259t\u00e7i olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 respublikan\u0131n xalq t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d olan \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259ri t\u0259sdiql\u0259yir. 1969-1982-ci ill\u0259rd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 y\u00fcr\u00fcd\u00fcl\u0259n iqtisadi v\u0259 sosial siyas\u0259t say\u0259sind\u0259 respublika iqtisadiyyat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rinin, elmin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u015faf etm\u0259si, xalq\u0131n h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 yaln\u0131z xalq t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n d\u0259rin bilicisi olmaqla m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmaq m\u00fcmk\u00fcn idi. M\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar\u0131n say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan aqrar-s\u0259naye respublikas\u0131ndan s\u0259naye-aqrar respublikas\u0131na \u00e7evrildi. Respublikada apar\u0131lan geni\u015f miqyasl\u0131 quruculuq i\u015fl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 yeni ya\u015fay\u0131\u015f massivl\u0259ri, binalar, m\u0259kt\u0259bl\u0259r, s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri tikildi, yollar sal\u0131nd\u0131. Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259rinin elmin v\u0259 t\u0259hsilin d\u0259rinlikl\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 \u00f6lk\u0259nin sabah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn pe\u015f\u0259kar kadr olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259rgin s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 on minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 t\u0259hsil almalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131ld\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 respublikada h\u0259yat\u0131n el\u0259 bir sah\u0259si qalmad\u0131 ki, orada inki\u015faf, t\u0259r\u0259qqi m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmas\u0131n. \u00d6lk\u0259nin iqtisadiyyat\u0131, xalq\u0131n rifah hal\u0131, elm v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t, s\u0259hiyy\u0259 sah\u0259l\u0259ri inki\u015faf ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131 ke\u00e7mi\u015f m\u00fctt\u0259fiq respublikalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u0259n \u00f6n yerl\u0259rd\u0259n birini tutmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. Az\u0259rbaycan quruculuq, yarad\u0131c\u0131l\u0131q v\u0259 t\u0259r\u0259qqi d\u00f6vr\u00fc ke\u00e7irirdi, c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 fasil\u0259siz inki\u015faf, ir\u0259lil\u0259yi\u015f ruhu h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. M\u0259hz b\u00fct\u00fcn deyil\u0259nl\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259, yaln\u0131z Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 respublikalar\u0131ndan Rusiya v\u0259 Ukrayna ittifaq b\u00fcdc\u0259sind\u0259n dotasiya alm\u0131rd\u0131. Tarixd\u0259n m\u0259lum oldu\u011fu kimi, iqtisadi m\u00fcst\u0259qillik, iqtisadi q\u00fcdr\u0259t mill\u0259tin siyasi m\u00fcst\u0259qilliyinin bazisini t\u0259\u015fkil edir. Bu bax\u0131mdan ke\u00e7\u0259n \u0259srin 70-80-ci ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi sah\u0259d\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259r siyasi m\u00fcst\u0259qillik yolunda m\u00fch\u00fcm t\u0259m\u0259l hesab edilm\u0259lidir. Bu m\u0259nada, Ulu \u00d6nd\u0259rin bu f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 t\u0259kc\u0259, \u0130ttifaq respublikas\u0131 olan Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259lini, sonrak\u0131 n\u0259sill\u0259rin xo\u015fb\u0259xt v\u0259 firavan h\u0259yat\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lini qoydu. Onun ikinci hakimiyy\u0259t ill\u0259rind\u0259 is\u0259, Az\u0259rbaycan d\u00fcnya miqyas\u0131nda tan\u0131nan v\u0259 t\u0259r\u0259qqiy\u0259 do\u011fru ged\u0259n d\u00f6vl\u0259t statusunu qazand\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259rin yenid\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi say\u0259sind\u0259 siyasi sabitlik b\u0259rq\u0259rar oldu, at\u0259\u015fk\u0259s \u0259ld\u0259 edildi, irimiqyasl\u0131 iqtisadi islahatlara ba\u015flan\u0131ld\u0131. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 maliyy\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti sabitl\u0259\u015fdi, iqtisadiyyata c\u0259lb olunan investisiyalar\u0131n h\u0259cmi ild\u0259n-il\u0259 artd\u0131, xalq\u0131n h\u0259yat s\u0259viyy\u0259si yax\u015f\u0131la\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259rin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259li\u015fi il\u0259 \u00f6z h\u0259qiqi d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qillyin\u0259 qovu\u015fmu\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf strategiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edildi. Bu strateji konsepsiya \u00f6lk\u0259mizin potensial imkanlar\u0131, milli m\u0259nafel\u0259ri, qlobal iqtisadi meyill\u0259r, geosiyasi reall\u0131qlar v\u0259 bu q\u0259bild\u0259n olan dig\u0259r vacib amill\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla haz\u0131rland\u0131. Ulu \u00f6nd\u0259r ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00e7oxm\u00fclkiyy\u0259tli bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca t\u0259l\u0259bl\u0259rinin t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 siyasi irad\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirdi v\u0259 iqtisadi transformasiyan\u0131n qanunauy\u011funluqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq \u0259sasl\u0131 islahatlara start verdi. Ulu \u00d6nd\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n milli inki\u015faf doktrinas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamaqla respublikam\u0131z\u0131n uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc t\u0259r\u0259qqisin\u0259 d\u0259rin \u0259saslar yarad\u0131b. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n y\u00fcks\u0259k inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131nda, milli-iqtisadi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259 v\u0259 z\u0259ngin iqtisadiyyata malik olmas\u0131nda neft amili x\u00fcsusi rol oynay\u0131r. Neft s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin m\u0259nims\u0259nilm\u0259si, i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 n\u0259qli, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259, d\u00fczg\u00fcn, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f iqtisadi strategiyaya uy\u011fun neft siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si respublikam\u0131z\u0131n haz\u0131rk\u0131 t\u0259r\u0259qqi m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7atmas\u0131na d\u0259rin \u0259saslar yarad\u0131b. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra neft s\u0259nayesind\u0259 tamamil\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131 qoyuldu. Bu d\u00f6vrd\u0259 ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259 m\u00fcst\u0259qil \u00f6lk\u0259nin neft s\u0259nayesin\u0259 xarici neft kompaniyalar\u0131n\u0131 c\u0259lb etm\u0259k v\u0259 yeni n\u0259ql mar\u015frutlar\u0131 yaratmaqdan ibar\u0259t idi. Liberal bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn komponentl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259yi islahatlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7evir\u0259n Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti 1994-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayan b\u0259rpa v\u0259 dinamik inki\u015faf d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131mlar atd\u0131. D\u00f6vl\u0259tin tabe\u00e7iliyind\u0259 olan torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti k\u0259ndlil\u0259r\u0259 verildi ki, bu sah\u0259d\u0259 respublikam\u0131z MDB-d\u0259 ilk islahat aparan \u00f6lk\u0259 hesab olunur. Dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n strukturunda ciddi keyfiyy\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri ba\u015f verdi v\u0259 liberal iqtisadiyyat\u0131n formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli z\u0259min yarand\u0131. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 maliyy\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti sabitl\u0259\u015fdi, iqtisadiyyata c\u0259lb olunan investisiyalar\u0131n h\u0259cmi ild\u0259n-il\u0259 artd\u0131, xalq\u0131n h\u0259yat s\u0259viyy\u0259si yax\u015f\u0131la\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131. \u0130qtisadi transformasiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si say\u0259sind\u0259 planl\u0131 iqtisadi sistemd\u0259n liberal bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7id \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259rait formala\u015fd\u0131. \u0130qtisadiyyat\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n neft sektoru il\u0259 yana\u015f\u0131, dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 islahatlar\u0131n t\u0259m\u0259li qoyuldu. Bazar iqtisadiyyat\u0131na uy\u011fun qanunvericiliyin, b\u00fcdc\u0259, vergi, bank sisteml\u0259rinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, aqrar islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, d\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131n\u0131n \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirilm\u0259si, sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli biznes m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7idin \u0259sas\u0131 qoyuldu v\u0259 sahibkarl\u0131q sinfi formala\u015fd\u0131. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 xarici investorlar\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 ax\u0131n\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k, onlara i\u015f f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratmaq, xarici ticar\u0259ti s\u0259rb\u0259stl\u0259\u015fdirm\u0259k, sahibkarl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra qanunlar q\u0259bul edildi, milli iqtisadiyyat\u0131n d\u00fcnya iqtisadi sistemin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n qanunvericilik bazas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 q\u0259bul olunan \u201cSahibkarl\u0131q haqq\u0131nda\u201d Qanun da sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, iqtisadiyyat\u0131n bazar iqtisadiyyat\u0131 yolu il\u0259 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli h\u00fcquqi z\u0259min dem\u0259k idi. 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunan m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 is\u0259 respublikam\u0131z\u0131n siyasi-iqtisadi, sosial-humanitar b\u00f6lm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirm\u0259kl\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 se\u00e7ildi. Ulu \u00d6nd\u0259rin atd\u0131\u011f\u0131 q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131m say\u0259sind\u0259 1994-c\u00fc ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d \u00f6lk\u0259nin neft-qaz s\u0259nayesinin dir\u00e7\u0259lm\u0259sin\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k rifah\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olmaqla respublikan\u0131n enerji sektorunun inki\u015faf\u0131 iqtisadiyyat\u0131n qeyri-neft sah\u0259sinin f\u0259al art\u0131m\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m d\u0259, bu sazi\u015fin b\u00f6y\u00fck iqtisadi faydas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, daha bir \u0259h\u0259miyy\u0259ti var idi: Sazi\u015f d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259rini bir daha \u0259min etdi ki, Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil v\u0259 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r. Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoymaq olar. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Az\u0259rbaycana inam\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131 v\u0259 bir q\u0259d\u0259r sonra d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f neft \u015firk\u0259tl\u0259rinin \u00f6lk\u0259miz\u0259 ax\u0131n\u0131na \u015f\u0259rait yarand\u0131. Bununla da Az\u0259rbayacan \u00f6z qap\u0131lar\u0131n\u0131 xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn taybatay a\u00e7d\u0131. M\u00fcqavil\u0259nin imzalanmas\u0131 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n dig\u0259r sah\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259r qoyulu\u015funda h\u0259lledici rol oynad\u0131. Bununla da iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131nda ilk add\u0131mlar at\u0131lma\u011fa ba\u015fland\u0131. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015flanan vaxtdan Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f yarand\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. 1999-cu ilin dekabr ay\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n ilk m\u0259nf\u0259\u0259t nefti il\u0259 doldurulmu\u015f tankeri d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin neft strategiyas\u0131n\u0131n \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri kimi Az\u0259rbaycan neftinin d\u00fcnya bazarlar\u0131na n\u0259qlini vacib hesab edirdi. Bu sah\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259nafel\u0259rinin uzunm\u00fcdd\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 qorunmas\u0131, geni\u015fmiqyasl\u0131 beyn\u0259lxalq iqtisadi \u0259m\u0259kdap\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131, regionda neft hasilat\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar neftin d\u00fcnya bazarlar\u0131na n\u0259qlinin t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u015e\u0259rq-Q\u0259rb mar\u015frutunun yarad\u0131lmas\u0131ndan ibar\u0259t idi. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259zmkarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259sin\u0259 dair sazi\u015fin imzalanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu. Ulu \u00d6nd\u0259rin q\u0259ti \u0259zmkarl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin birliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00e7oxlar\u0131n\u0131n \u0259fsan\u0259 hesab etdiyi layih\u0259 reall\u0131\u011fa, ger\u00e7\u0259kliy\u0259 \u00e7evrildi. 2006-c\u0131 il may ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan nefti Ceyhan liman\u0131na \u00e7atd\u0131 v\u0259 iyul ay\u0131n\u0131n 4-d\u0259 neftl\u0259 y\u00fckl\u0259nmi\u015f ilk tanker buradan yola sal\u0131nd\u0131. \u0130yul ay\u0131n\u0131n 13-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ceyhan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 XXI \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck enerji layih\u0259si olan Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan \u0259sas ixrac boru k\u0259m\u0259rinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irildi. BTC d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin, d\u00fcnya xalqlar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259rinin yenid\u0259n qurulmas\u0131na t\u0259kan verdi, Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tinin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 inki\u015faf etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, torpaq islahatlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Torpaq sahibi olmadan m\u00fclkiyy\u0259t\u00e7inin azad v\u0259 s\u0259rb\u0259st istehsal f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131 qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyev iqtisadiyyat\u0131n b\u00f6hrandan xilas edilib inki\u015faf etdirilm\u0259sinin yegan\u0259 yolunun islahatlar oldu\u011funu bildirdi v\u0259 torpaqlar\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi normativ-h\u00fcquqi aktlar\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda m\u00fcvafiq f\u0259rmanlar imzalamas\u0131 islahatlarla ba\u011fl\u0131 prosesl\u0259ri xeyli s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi. Bir s\u00f6zl\u0259, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin onillik Prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259 k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fmi\u015f, daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tin bir \u00e7ox istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli u\u011furlar qazan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti uzunm\u00fcdd\u0259tli ya\u015famaq qabiliyy\u0259tini, c\u0259miyy\u0259t is\u0259, tarixi prosesin n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 haz\u0131r oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir. M\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi h\u0259m \u00f6lk\u0259nin sad\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131, h\u0259m d\u0259, qlobal miqyasl\u0131 m\u00fch\u00fcm g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn aksioma \u00e7evrilmi\u015fdir. M\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, onun xarizmas\u0131, irad\u0259si, t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259ril\u0259n d\u00f6vrd\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cmill\u0259t\u201d, \u201cd\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik\u201d, \u201cidar\u0259\u00e7ilik sistemi\u201d, \u201chakimiyy\u0259t\u201d, \u201cinki\u015faf etmi\u015f iqtisadiyyat\u201d, \u201cm\u0259n\u0259vi dir\u00e7\u0259li\u015f\u201d, \u201cliderlik\u201d, \u201ctransformasiya\u201d, \u201c\u00e7oxvektorluluq\u201d kimi sistem d\u0259y\u0259rl\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131.<br \/>\nBu g\u00fcn d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ideyalar\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla realla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edilib. \u0130qtisadiyyat\u0131n proporsional v\u0259 balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, effektivliy\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259yi\u015fi, bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n intensivl\u0259\u015fdirilm\u0259si, liberal iqtisadiyyat\u0131n yeni mexanizml\u0259rinin t\u0259tbiq olunmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259, dig\u0259r islahatlar \u0259halinin maddi-m\u0259n\u0259vi rifah\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, sosial \u0259dal\u0259tin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131b. Bu prinsipl\u0259r Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131, \u00f6lk\u0259 Prezidenti, c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi siyas\u0259tin ba\u015fl\u0131ca h\u0259d\u0259fl\u0259rini t\u0259\u015fkil etmi\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fc, diversifikasiya olunmu\u015f milli iqtisadiyyat\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesind\u0259 m\u00fch\u00fcm u\u011furlara imza at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>M\u00fc\u015ffiq S\u0259f\u0259rov,<\/strong><br \/>\n<strong>Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 Beyl\u0259qan rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259lumdur ki, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n otuz ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu, iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015f, ictimai-siyasi v\u0259 sosial h\u0259yatda t\u0259r\u0259qqi d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 ed\u0259n b\u00fct\u00f6v bir epoxas\u0131 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. El\u0259 d\u00fcnya iqtisadi sektorunda \u0259n sabit v\u0259 y\u00fcks\u0259k inki\u015faf indikatorlar\u0131na malik \u00f6lk\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14544,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-27160","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politics"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259lumdur ki, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n otuz ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu, iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015f, ictimai-siyasi v\u0259 sosial h\u0259yatda t\u0259r\u0259qqi d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 ed\u0259n b\u00fct\u00f6v bir epoxas\u0131 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. El\u0259 d\u00fcnya iqtisadi sektorunda \u0259n sabit v\u0259 y\u00fcks\u0259k inki\u015faf indikatorlar\u0131na malik \u00f6lk\u0259 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-03T07:50:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-03T08:51:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2022\/02\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"R\u0259\u015fad Bayramov\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"R\u0259\u015fad Bayramov\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160\"},\"author\":{\"name\":\"R\u0259\u015fad Bayramov\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1da94bf2c7ab5d83ad349237bec1e6af\"},\"headline\":\"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r\",\"datePublished\":\"2023-07-03T07:50:47+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-03T08:51:59+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160\"},\"wordCount\":2929,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/core\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg\",\"articleSection\":[\"Siyas\u0259t\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160\",\"name\":\"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/core\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-03T07:50:47+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-03T08:51:59+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/core\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/core\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1700},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=27160#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/\",\"name\":\"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#organization\",\"name\":\"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/core\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/cropped-ictimai_0380d81099c6fe3baae753faceb5481f_p41rg2mzq0uyvextfh3k-768x768-1-3.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/core\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/cropped-ictimai_0380d81099c6fe3baae753faceb5481f_p41rg2mzq0uyvextfh3k-768x768-1-3.png\",\"width\":768,\"height\":768,\"caption\":\"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1da94bf2c7ab5d83ad349237bec1e6af\",\"name\":\"R\u0259\u015fad Bayramov\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/83c075605ba0a4d35d59726aaad89cfa8008d1f01603342c56f1dd79784491bc?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/83c075605ba0a4d35d59726aaad89cfa8008d1f01603342c56f1dd79784491bc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/83c075605ba0a4d35d59726aaad89cfa8008d1f01603342c56f1dd79784491bc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"R\u0259\u015fad Bayramov\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","og_description":"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259lumdur ki, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n otuz ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu, iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015f, ictimai-siyasi v\u0259 sosial h\u0259yatda t\u0259r\u0259qqi d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 ed\u0259n b\u00fct\u00f6v bir epoxas\u0131 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. El\u0259 d\u00fcnya iqtisadi sektorunda \u0259n sabit v\u0259 y\u00fcks\u0259k inki\u015faf indikatorlar\u0131na malik \u00f6lk\u0259 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160","og_site_name":"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","article_published_time":"2023-07-03T07:50:47+00:00","article_modified_time":"2023-07-03T08:51:59+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1700,"url":"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2022\/02\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"R\u0259\u015fad Bayramov","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"R\u0259\u015fad Bayramov","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160"},"author":{"name":"R\u0259\u015fad Bayramov","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#\/schema\/person\/1da94bf2c7ab5d83ad349237bec1e6af"},"headline":"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r","datePublished":"2023-07-03T07:50:47+00:00","dateModified":"2023-07-03T08:51:59+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160"},"wordCount":2929,"publisher":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2022\/02\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg","articleSection":["Siyas\u0259t"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160","url":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160","name":"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2022\/02\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg","datePublished":"2023-07-03T07:50:47+00:00","dateModified":"2023-07-03T08:51:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ictimai.az\/?p=27160"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160#primaryimage","url":"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2022\/02\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2022\/02\/ictimai_a38404d4aefe94d85b1e53a1c04e0d48_ouq9f8i1yxb7na3hjp5v-scaled.jpg","width":2560,"height":1700},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=27160#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ictimai.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn geosiyasi imkanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#website","url":"https:\/\/ictimai.az\/","name":"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ictimai.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#organization","name":"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","url":"https:\/\/ictimai.az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2026\/06\/cropped-ictimai_0380d81099c6fe3baae753faceb5481f_p41rg2mzq0uyvextfh3k-768x768-1-3.png","contentUrl":"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2026\/06\/cropped-ictimai_0380d81099c6fe3baae753faceb5481f_p41rg2mzq0uyvextfh3k-768x768-1-3.png","width":768,"height":768,"caption":"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ"},"image":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#\/schema\/person\/1da94bf2c7ab5d83ad349237bec1e6af","name":"R\u0259\u015fad Bayramov","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/83c075605ba0a4d35d59726aaad89cfa8008d1f01603342c56f1dd79784491bc?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/83c075605ba0a4d35d59726aaad89cfa8008d1f01603342c56f1dd79784491bc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/83c075605ba0a4d35d59726aaad89cfa8008d1f01603342c56f1dd79784491bc?s=96&d=mm&r=g","caption":"R\u0259\u015fad Bayramov"},"sameAs":["https:\/\/ictimai.az\/"],"url":"https:\/\/ictimai.az\/?author=2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27160","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27160"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27160\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14544"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27160"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27160"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27160"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}