{"id":74950,"date":"2025-09-09T20:30:47","date_gmt":"2025-09-09T16:30:47","guid":{"rendered":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950"},"modified":"2025-09-09T16:23:22","modified_gmt":"2025-09-09T12:23:22","slug":"demansin-inkisafini-suretlendiren-gozlenilmez-faktor-aciqlanib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950","title":{"rendered":"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>Pensilvaniya Universitetinin Perelman Tibb M\u0259kt\u0259binin aliml\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 s\u00fcbut edibl\u0259r ki, havada inc\u0259 hiss\u0259cikl\u0259rin y\u00fcks\u0259k konsentrasiyas\u0131 n\u0259inki Alzheimer x\u0259st\u0259liyinin riskini art\u0131r\u0131r, h\u0259m d\u0259 onun simptomlar\u0131n\u0131 pisl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259r JAMA Neurology jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>\u0130nc\u0259 hiss\u0259cikl\u0259rin (PM2.5) \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc 2,5 mikrondan azd\u0131r &#8211; h\u00f6r\u00fcm\u00e7\u0259k toru qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131d\u0131r. M\u0259nb\u0259 avtomobill\u0259rin i\u015fl\u0259nmi\u015f t\u00fcst\u00fcl\u0259ri, me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u00fcst\u00fcs\u00fc, s\u0259naye emissiyalar\u0131 v\u0259 ya tikinti tozu ola bil\u0259r. N\u0259f\u0259s ald\u0131qda, bu c\u00fcr hiss\u0259cikl\u0259r qana n\u00fcfuz ed\u0259 v\u0259 sistem\u0259 z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Alzheimer x\u0259st\u0259liyi olan 600-d\u0259n \u00e7ox insan\u0131n \u00f6l\u00fcmd\u0259n sonra beyin n\u00fcmun\u0259l\u0259rini t\u0259hlil ed\u0259rk\u0259n, \u0259n az\u0131 bir il y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 hava \u00e7irkliliyi olan \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n amiloid l\u00f6vh\u0259l\u0259rinin v\u0259 tau z\u00fclal\u0131n\u0131n neyrofibrilyar dola\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n &#8211; x\u0259st\u0259liyin \u0259sas patoloji \u0259lam\u0259tl\u0259rinin daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 y\u0131\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u015fkar edilmi\u015fdir. Bu x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 yadda\u015f, dil, q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 qulluq kimi koqnitiv v\u0259 funksional qabiliyy\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259 daha s\u00fcr\u0259tli azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/p>\n<p>&#8220;Bu t\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rir ki, havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259si t\u0259kc\u0259 demans riskini art\u0131rm\u0131r, h\u0259m d\u0259 Alzheimer x\u0259st\u0259liyini daha da pisl\u0259\u015fdirir&#8221; dedi Edvard Li, MD, PhD, Pensilvaniya Universitetinin Qocalma \u0130nstitutunun direktoru.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pensilvaniya Universitetinin Perelman Tibb M\u0259kt\u0259binin aliml\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 s\u00fcbut edibl\u0259r ki, havada inc\u0259 hiss\u0259cikl\u0259rin y\u00fcks\u0259k konsentrasiyas\u0131 n\u0259inki Alzheimer x\u0259st\u0259liyinin riskini art\u0131r\u0131r, h\u0259m d\u0259 onun simptomlar\u0131n\u0131 pisl\u0259\u015fdirir. \u018fs\u0259r JAMA Neurology jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. \u0130nc\u0259 hiss\u0259cikl\u0259rin (PM2.5) \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc 2,5 mikrondan azd\u0131r &#8211; h\u00f6r\u00fcm\u00e7\u0259k toru qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131d\u0131r. M\u0259nb\u0259 avtomobill\u0259rin i\u015fl\u0259nmi\u015f t\u00fcst\u00fcl\u0259ri, me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u00fcst\u00fcs\u00fc, s\u0259naye emissiyalar\u0131 v\u0259 ya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36,41],"tags":[],"class_list":["post-74950","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-media","category-life"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pensilvaniya Universitetinin Perelman Tibb M\u0259kt\u0259binin aliml\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 s\u00fcbut edibl\u0259r ki, havada inc\u0259 hiss\u0259cikl\u0259rin y\u00fcks\u0259k konsentrasiyas\u0131 n\u0259inki Alzheimer x\u0259st\u0259liyinin riskini art\u0131r\u0131r, h\u0259m d\u0259 onun simptomlar\u0131n\u0131 pisl\u0259\u015fdirir. \u018fs\u0259r JAMA Neurology jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. \u0130nc\u0259 hiss\u0259cikl\u0259rin (PM2.5) \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc 2,5 mikrondan azd\u0131r &#8211; h\u00f6r\u00fcm\u00e7\u0259k toru qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131d\u0131r. M\u0259nb\u0259 avtomobill\u0259rin i\u015fl\u0259nmi\u015f t\u00fcst\u00fcl\u0259ri, me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u00fcst\u00fcs\u00fc, s\u0259naye emissiyalar\u0131 v\u0259 ya [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-09T16:30:47+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Rashad Bayramov\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Rashad Bayramov\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=74950#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=74950\"},\"author\":{\"name\":\"Rashad Bayramov\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9ac6f26569a9ae9806130a33903085b7\"},\"headline\":\"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b\",\"datePublished\":\"2025-09-09T16:30:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=74950\"},\"wordCount\":296,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"MED\u0130A\",\"Sa\u011flaml\u0131q\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=74950\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=74950\",\"name\":\"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-09-09T16:30:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=74950#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=74950\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?p=74950#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/\",\"name\":\"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#organization\",\"name\":\"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/core\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/cropped-ictimai_0380d81099c6fe3baae753faceb5481f_p41rg2mzq0uyvextfh3k-768x768-1-3.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/core\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/cropped-ictimai_0380d81099c6fe3baae753faceb5481f_p41rg2mzq0uyvextfh3k-768x768-1-3.png\",\"width\":768,\"height\":768,\"caption\":\"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9ac6f26569a9ae9806130a33903085b7\",\"name\":\"Rashad Bayramov\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/2c457cabf3c9d5b2c92c284169c1d34874f3316e1802b973e88e91d4a9df5ee8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/2c457cabf3c9d5b2c92c284169c1d34874f3316e1802b973e88e91d4a9df5ee8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/2c457cabf3c9d5b2c92c284169c1d34874f3316e1802b973e88e91d4a9df5ee8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Rashad Bayramov\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/ictimai.az\\\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","og_description":"Pensilvaniya Universitetinin Perelman Tibb M\u0259kt\u0259binin aliml\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 s\u00fcbut edibl\u0259r ki, havada inc\u0259 hiss\u0259cikl\u0259rin y\u00fcks\u0259k konsentrasiyas\u0131 n\u0259inki Alzheimer x\u0259st\u0259liyinin riskini art\u0131r\u0131r, h\u0259m d\u0259 onun simptomlar\u0131n\u0131 pisl\u0259\u015fdirir. \u018fs\u0259r JAMA Neurology jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. \u0130nc\u0259 hiss\u0259cikl\u0259rin (PM2.5) \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc 2,5 mikrondan azd\u0131r &#8211; h\u00f6r\u00fcm\u00e7\u0259k toru qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131d\u0131r. M\u0259nb\u0259 avtomobill\u0259rin i\u015fl\u0259nmi\u015f t\u00fcst\u00fcl\u0259ri, me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u00fcst\u00fcs\u00fc, s\u0259naye emissiyalar\u0131 v\u0259 ya [&hellip;]","og_url":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950","og_site_name":"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","article_published_time":"2025-09-09T16:30:47+00:00","author":"Rashad Bayramov","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Rashad Bayramov","Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950"},"author":{"name":"Rashad Bayramov","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#\/schema\/person\/9ac6f26569a9ae9806130a33903085b7"},"headline":"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b","datePublished":"2025-09-09T16:30:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950"},"wordCount":296,"publisher":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/#organization"},"articleSection":["MED\u0130A","Sa\u011flaml\u0131q"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950","url":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950","name":"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b - \u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/#website"},"datePublished":"2025-09-09T16:30:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ictimai.az\/?p=74950"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ictimai.az\/?p=74950#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ictimai.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Demans\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z faktor a\u00e7\u0131qlan\u0131b"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#website","url":"https:\/\/ictimai.az\/","name":"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ictimai.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#organization","name":"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ","url":"https:\/\/ictimai.az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2026\/06\/cropped-ictimai_0380d81099c6fe3baae753faceb5481f_p41rg2mzq0uyvextfh3k-768x768-1-3.png","contentUrl":"https:\/\/ictimai.az\/core\/uploads\/2026\/06\/cropped-ictimai_0380d81099c6fe3baae753faceb5481f_p41rg2mzq0uyvextfh3k-768x768-1-3.png","width":768,"height":768,"caption":"\u0130CT\u0130MA\u0130.AZ"},"image":{"@id":"https:\/\/ictimai.az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ictimai.az\/#\/schema\/person\/9ac6f26569a9ae9806130a33903085b7","name":"Rashad Bayramov","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2c457cabf3c9d5b2c92c284169c1d34874f3316e1802b973e88e91d4a9df5ee8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2c457cabf3c9d5b2c92c284169c1d34874f3316e1802b973e88e91d4a9df5ee8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2c457cabf3c9d5b2c92c284169c1d34874f3316e1802b973e88e91d4a9df5ee8?s=96&d=mm&r=g","caption":"Rashad Bayramov"},"sameAs":["https:\/\/ictimai.az\/"],"url":"https:\/\/ictimai.az\/?author=3"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74950"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74950\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ictimai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}