Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 12 oktyabr 2026-cı ildə Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manet ilə görüşündən sonra mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin inkişaf perspektivlərini, iki ölkənin beynəlxalq platformalarda əməkdaşlığını və siyasi dialoqun konkret nəticələrə çevrilməsi imkanlarını bir daha gündəmə gətirdi. Kamboca Baş nazirinin Azərbaycana rəsmi səfəri və Bakıda keçirilən Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) Zirvə görüşündə iştirakı ikitərəfli münasibətlərin daha geniş gündəlik əsasında müzakirəsi üçün əlverişli imkan yaratdı. Prezident İlham Əliyev çıxışında iki ölkə arasında mövcud olan dostluq münasibətlərinin iqtisadiyyat, investisiyalar, təhsil, nəqliyyat, rəqəmsal transformasiya və digər istiqamətlərdə əməkdaşlıqla möhkəmləndirilməsinin vacibliyini vurğuladı. Azərbaycan ilə Kamboca coğrafi baxımdan bir-birindən uzaqda yerləşsələr də, bu məsafə onların siyasi təmaslarının və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığının qarşısını almır. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında tərəfdaşlığın imkanları yalnız coğrafi yaxınlıqla müəyyən edilmir. Qarşılıqlı maraqlar, siyasi iradə, beynəlxalq hüquqa münasibət, iqtisadi potensial və xalqlar arasında əlaqələrin genişləndirilməsi niyyəti əməkdaşlığın əsasını təşkil edir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında da bu məqam aydın şəkildə ifadə olunurdu: məsafə müəyyən çətinlik yarada bilər, lakin müasir dünyada bu, tərəfdaşlığın inkişafı üçün həlledici maneə deyil. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər uzunmüddətli əməkdaşlıq təcrübəsinə əsaslanır. Kambocanın sabiq Baş naziri Hun Senin 2014-cü ildə Azərbaycana səfəri münasibətlərin inkişafında mühüm mərhələlərdən biri olub. Hun Manetin 2026-cı ildə Azərbaycana rəsmi səfəri isə əvvəlki illərdə formalaşmış siyasi əlaqələrin yeni sahələr üzrə genişləndirilməsi imkanlarını ortaya qoyub. Kamboca tərəfi də səfər zamanı iki ölkə arasında otuz ildən artıq müddətdə formalaşmış münasibətlərin daha da inkişaf etdirilməsinə maraq göstərib. Bu baxımdan, Prezident İlham Əliyevin bəyanatını yalnız diplomatik görüşün yekunu kimi deyil, həm də mövcud siyasi münasibətlərin daha konkret əməkdaşlıq mexanizmləri ilə tamamlanmasına yönəlmiş yanaşma kimi qiymətləndirmək olar. Çünki dövlətlər arasında dostluq münasibətlərinin davamlılığı onların iqtisadi, humanitar və institusional əlaqələrində özünü göstərməlidir. Siyasi dialoq qarşılıqlı anlaşma üçün zəmin yaradır, iqtisadi əməkdaşlıq isə bu anlaşmanın gündəlik həyatda hiss edilən nəticələrə çevrilməsinə imkan verir.
Prezident İlham Əliyevin və Baş nazir Hun Manetin iştirakı ilə oktyabrın 12-də Azərbaycan Respublikası ilə Kamboca Krallığı arasında imzalanmış sənədlərin mübadiləsinin həyata keçirilməsi iqtisadi əməkdaşlığın institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm hadisədir. Mübadilə olunan sənədlər sırasında gəlirlərə görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və vergidən yayınmanın, eləcə də vergi üstünlüklərindən sui-istifadənin qarşısının alınması haqqında saziş və ticarət-iqtisadi əməkdaşlıq haqqında Çərçivə Sazişi xüsusi yer tutur. Bu sənədlərin hər biri ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin ayrı-ayrı, lakin bir-birini tamamlayan istiqamətlərini əhatə edir. Ümumiyyətlə, beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə vergi məsələləri investisiya qərarlarına təsir edən əsas amillərdən biridir. Müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən şirkətlər və investorlar əldə etdikləri gəlirlərin vergiyə cəlb olunması ilə bağlı aydın və proqnozlaşdırılan qaydaların mövcudluğunda maraqlıdırlar. İki ölkə arasında ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılmasına dair sazişin əhəmiyyəti də bu baxımdan qiymətləndirilməlidir. Belə sazişlər müvafiq hüquqi şərtlər çərçivəsində eyni gəlirin hər iki dövlətdə təkrar vergiyə cəlb olunması riskini azaltmağa, vergitutma hüquqlarının bölüşdürülməsini müəyyənləşdirməyə və vergi sahəsində əməkdaşlığı gücləndirməyə xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında sənayenin müxtəlif sahələrində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması imkanlarının müzakirə olunduğunun qeyd edilməsi də ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin perspektivləri baxımından xüsusi maraq doğurur.
Bununla yanaşı, Azərbaycan Respublikası və Kamboca Krallığı arasında beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində təmasların genişləndirilməsi, qlobal və regional məsələlər üzrə fikir mübadiləsinin aparılması da qarşılıqlı münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynaya bilər. Beynəlxalq hüquqa hörmət, dövlətlər arasında bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və sülhün qorunması kimi prinsiplər müasir dövrdə ikitərəfli əlaqələrin möhkəmləndirilməsi üçün əsas amillər sırasındadır. Gələcəkdə qarşılıqlı səfərlərin, rəsmi görüşlərin və birgə təşəbbüslərin artırılması hər iki ölkənin potensialından daha geniş istifadə olunmasına şərait yarada bilər.
Beləliklə, Azərbaycan Respublikası ilə Kamboca Krallığı arasında ikitərəfli münasibətlərin uğurla davam etdirilməsi siyasi dialoqun inkişafı, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və humanitar əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Qarşılıqlı maraqlara əsaslanan təşəbbüslərin dəstəklənməsi və mövcud əməkdaşlıq imkanlarının reallaşdırılması iki ölkə arasında əlaqələrin gələcəkdə daha da inkişaf etməsinə xidmət edə bilər.
Müşfiq Səfərov,
YAP Beyləqan rayon təşkilatının sədri